Henryk Pogorzelski laureatem Nagrody POLIN 2026. Doceniono tych, którzy pielęgnują pamięć

Tegoroczny laureat jest z wykształcenia inżynierem chemikiem, a z pasji – niezależnym badaczem historii. Odtwarza dzieje społeczności żydowskiej Sokół i okolic, skupiając się na losach konkretnych osób i rodzin. Gromadzi dokumenty, relacje i fotografie, a dzięki kontaktom z ocalałymi i ich potomkami na całym świecie identyfikuje osoby na dawnych zdjęciach, uzupełnia biografie i przywraca imiona ofiar Zagłady.

Ważną częścią jego działalności jest udostępnianie świadectw kolejnym pokoleniom. Henryk Pogorzelski był inicjatorem i współtwórcą polskiego wydania „Księgi pamięci gminy żydowskiej w Sokołach”, a także doprowadził do przetłumaczenia i wydania wspomnień ocalałych. Angażuje się również w ochronę cmentarzy i upamiętnianie dawnych mieszkańców poprzez tablice oraz działania artystyczne. Za swoją pracę otrzymał statuetkę autorstwa Stanisława Zielińskiego i nagrodę finansową w wysokości 30 tys. zł.

Pierwsze z dwóch wyróżnień trafiło do Krystyny Szter – animatorki kultury, samorządowczyni i opiekunki dawnej synagogi w Barczewie. Doceniono jej wieloletnie zaangażowanie w ochronę i popularyzację żydowskiego dziedzictwa Warmii. Drugą wyróżnioną została Magdalena Czajka, edukatorka, aktywistka Sieci Forum Dialogu i opiekunka cmentarza żydowskiego w Żelechowie, która przywraca pamięć o żydowskich mieszkańcach miasta. Obie finalistki otrzymały statuetki oraz nagrody finansowe po 15 tys. zł.

Nagrodę Specjalną dyrektor Muzeum POLIN prof. Dariusz Stola przyznał wolontariuszkom i wolontariuszom muzeum. W ten sposób uhonorował ich bezinteresowne zaangażowanie, dzięki któremu misja tej instytucji każdego dnia dociera do kolejnych osób. Podczas gali podkreślił także znaczenie determinacji nagrodzonych w ocalaniu nie tylko materialnych śladów przeszłości, lecz również historii, tradycji i doświadczeń przekazywanych następnym pokoleniom.

Przyznawana od 2015 roku Nagroda POLIN wyróżnia osoby i organizacje pielęgnujące pamięć o historii polskich Żydów oraz działające na rzecz wzajemnego zrozumienia i szacunku. Zwraca uwagę na inicjatywy realizowane często lokalnie, z dala od rozgłosu, ale mające istotny wpływ na świadomość społeczną i budowanie relacji polsko-żydowskich.

Współorganizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, a mecenasem konkursu i gali finałowej – Gregory Jankilevitsch i Jankilevitsch Foundation. Mecenasem Muzeum POLIN jest ORLEN. Projekt jest współfinansowany przez mieszkańców Norwegii i budżet krajowy w ramach programu „Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe”.